Energetyka wodna to pozyskiwanie energii wód i przy użyciu turbin wodnych, a następnie na energię elektryczną dzięki hydrogeneratorom. Obecnie hydroenergetyka zajmuje się głównie wykorzystaniem wód o dużym natężeniu przpywu i znacznej różnicy poziomów. Uzyskuje się to poprzez spiętrzenie górnego poziomu wody. Aby osiągnąć takie warunki, wybór odpowiedniej lokalizacji pod elektrownię wodną jest kluczową sprawą. Jednak w Europie, a tym samym w Polsce, większość lokalizacji o preferencyjnych warunkach do budowy dużych elektrowni wodnych, w których energia magazynowana jest w postaci wody w zbiornikach retencyjnych, już została wykorzystana.

Elektrownie wodne wykorzystujące wody śródlądowe - ze względu na sposób odprowadzania wody do turbin dzielimy na:

  • elektrownie przepływowe - przetwarzają bezpośrednio w turbinach energię kinetyczną przepływającą w rzece wody. Ich moc uzależniona jest od ilości przepływającej wody. Brak zbiornika gromadzącego wodę.
  • elektrownie regulacyjne (zbiornikowe) - wyrównują sezonowe różnice w ilości płynącej wody dzięki zastosowaniu zbiornika umieszczonego przed elektrownią. Mogą mieć one charakter retencyjny (wyrównują poziom rzeki poniżej zapory).
  • elektrownie szczytowo-pompowe - służą głównie do magazynowania energii elektrycznej wyprodukowanej w inny sposób. Elektrownia taka znajduje się pomiędzy dwoma zbiornikami wodnymi - górnym i dolnym. Umożliwiają kumulowanie energii w okresie małego zapotrzebowania na nią przez pompowanie wody ze zbiornika dolnego do górnego (co powoduje stratę pewnej części energii). Natomiast w okresie większego zapotrzebowania energia wyzwalana jest przez spuszczenie wody ze zbiornika górnego do dolnego, która napędza turbiny. Elektrownie te są skutecznym akumulatorem o ogromnej pojemności.

Czynniki oganiczające rozwój dużych obiektów hydroenergetycznych:

  • wykorzystanie większości lokalizacji o dogodnych warunkach do budowy dużych elektrowni wodnych,
  • obawy przed dewastacją naturalnych dolin rzecznych,
  • czasochłonność procesu inwestycyjnego (zależna od wielu czynników m.in. stopnia skomplikowania projektu oraz wyboru lokalizacji).

Z powou niekorzystnych warunków rozwoju dużych elektrowni wodnych rozwój energetyki wodnej w Polsce w najbliższych latach będzie należał do tzw. Małych Elektrowni Wodnych (MEW), które mogą wykorzystywać potencjał niewielkich rzek, rolniczych zbiorników retencyjnych, systemów nawadniających, wodociągowych, kanalizacyjnych i kanałów przerzutowych. Według przyjętej nomenklatury są to elektrownie o mocy zainstalowanej nie większej niż 5 MW.

Zalety Małych Elektrowni Wodnych:

  • nie zanieczyszczają środowiska i mogą być instalowane w licznych miejscach na małych ciekach wodnych,
  • są elementem regulacji stosunków wodnych,
  • poprawiają jakość wody poprzez oczyszczanie mechaniczne na kratach wlotowych do turbin pływających zanieczyszczeń oraz zwiększają natlenianie wody, co poprawiia ich zdolność do samooczyszczania biologicznego,
  • mogą być wykorzystywane do celów przeciwpożarowych, rolniczych, małych zakładów przetwórstwa rolnego, melioracji, rekreacji, sportów wodnych oraz pozyskiwania wody pitnej,
  • mogą być zaprojektowane i wyprodukowane w ciągu 1 do 2 lat, wyposażenie jest dostępne powszechnie, a technologia dobrze opanowana,
  • prostota techniczna powoduje wysoką niezawodność i długą żywotność oraz niskie nakłady inwestycyjne,
  • wymagają nielicznego personelu i mogą być sterowane zdalnie,
  • rozproszenie w terenie skraca odległości przesyłu energii i zmniejsza związane z tym koszty.